Roman Wilhelmi

Roman Wilhelmi to jeden z najwybitniejszych polskich aktorów. Poznaniak z urodzenia, zawodowo związany przede wszystkim z Warszawą.

Urodził się 6 czerwca 1936 roku jako najstarszy syn Zdzisława i Stefanii Wilhelmich. Miał dwóch młodszych braci – Eugeniusza i Adama. W 1958 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. Jako aktor zadebiutował na scenie rolą Stanleya w „Tramwaju zwanym pożądaniem” T. Williamsa, natomiast debiut ekranowy to dwie słynne produkcje – „Eroica” Andrzeja Munka oraz „Krzyżacy” Aleksandra Forda. Na stałe związany z warszawskim Teatrem Ateneum (1958-86) i Teatrem Nowym (1986-91).

Roman Wilhelmi był aktorem charyzmatycznym, a grane przez niego postacie były charakterystyczne. Nie bez wpływu na to była osobowość aktora. Znakomicie odnajdywał się w różnych gatunkach filmowych – od kina historycznego („Krzyżacy”) i wojennego („Czterej pancerni i pies”), poprzez dramat („Bez znieczulenia”), kino akcji („Prywatne śledztwo”), po znakomite role w komediach (seriale „Kariera Nikodema Dyzmy” i „Alternatywy 4” czy „Kolacja na cztery ręce” Teatru TV). W 1979 roku dostał nagrodę Prezesa Rady Ministrów II stopnia za kreacje aktorskie. W ankiecie „Polityki” na najważniejszych aktorów polskich XX wieku zajął 8 miejsce.

Roman Wilhelmi początkowo odrzucił szansę zagrania tytułowej roli w „Karierze Nikodema Dyzmy”, gdyż nie chciał wiązać się z żadnym serialem. Kiedy dowiedział się, że zastąpi go Jerzy Stuhr (co było blefem), zgodził się wystąpić. Wilhelmi brał także udział w castingu do roli Ramzesa w „Faraonie”. Jednak Jerzy Kawalerowicz powierzył rolę w filmie Jerzemu Zelnikowi.

Ostatni raz na deskach teatru Roman Wilhelmi wystąpił w 1991 roku w poznańskiej Scenie na Piętrze w monodramie Mały światek Sammy Lee w reżyserii Zdzisława Wardejna. W tym czasie już chorował, lekarze zdiagnozowali nowotwór wątroby. Roman Wilhelmi zmarł 3 listopada 1991 r. w Warszawie, spoczywa na Cmentarzu Wilanowskim w Warszawie.

 

Poznań pamięta o Romanie Wilhelmim

W mieście urodzenia aktora pamięć o nim jest ciągle żywa i okazywana na wiele sposobów:

– popiersie Romana Wilhelmiego w Poznaniu (odsłonięte 3 listopada 2012),

– cykliczne Dni Romana Wilhelmiego w Poznaniu,

– tablica pamiątkowa poświęcona Romanowi Wilhelmiemu na frontonie Sceny na Piętrze w Poznaniu (odsłonięta 3 listopada 2008),

– Skwer Romana Wilhelmiego w Poznaniu, w obrębie Starego Miasta (uroczystość nadania imienia miała miejsce 6 czerwca 2011),

– tablica pamiątkowa poświęcona Romanowi Wilhelmiemu na budynku przy ul. Sikorskiego 1 (miejsce jego urodzenia) w Poznaniu (odsłonięta 1 grudnia 2012).

 

Najważniejsze role filmowe

tytuł reżyser rola
Eroica, 1957 Andrzej Munk Powstaniec
Krzyżacy, 1960 Aleksander Ford Kniaź Jamont
Czterej pancerni i pies, serial TV 1966 Konrad Nałęcki Olgierd Jarosz
Mąż pod łóżkiem, cykl: Komedie pod łóżkiem, 1967 Stanisław Różewicz młodzieniec spod łóżka
Westerplatte, 1967 Stanisław Różewicz mat Franciszek Bartoszak
Do przerwy 0:1, 1969 Stanisław Jędryka Romek Wawrzusiak
Wakacje z duchami, 1969 Stanisław Jędryka Grzegorz Otowicz, naukowiec
Stawiam na Tolka Banana, 1973 Stanisław Jędryka Wacek
Dzieje grzechu, 1975 Walerian Borowczyk Antoni Pochroń
Lalka, serial TV, 1977 Ryszard Ber Kazio Starski
Sprawa Gorgonowej, 1977 Janusz Majewski inżynier Zaremba
Kariera Nikodema Dyzmy, 1979 Jan Rybkowski Nikodem Dyzma
Ćma, 1980 Tomasz Zygadło dziennikarz Jan
Wojna światów – następne stulecie, 1981 Piotr Szulkin Iron Idem
Alternatywy 4, serial TV, 1983 Stanisław Bareja Stanisław Anioł
Prywatne śledztwo, 1986 Wojciech Wójcik Rafał Skonecki
Rykowisko, 1986 Grzegorz Skurski Wiktor Szałaj
Kolacja na cztery ręce, Teatr TV, 1990 Kazimierz Kutz Jerzy Fryderyk Händel

Michał Sobkowiak

 

Możliwość komentowania jest wyłączona.